جماع از غير استمتاع ببرد و يا صحنه‌هاى شهوى را تصوّر كند و بواسطه آن جنب شود به شرطى كه تصوّر مزبور در اين شخص عادتا موجب حصول جنابت شود و الّا اگر بحسب اتّفاق جنب شود احكام استمناء بر او مترتّب نيست چنانچه شرح آن به تفصيل انشاء اللّه خواهد آمد . مؤلف گويد : دليل بر حرمت و وجوب اجتناب از استمناء اخبار صحيحه‌اى است كه در اين باب وارد شده از جمله حديثى است كه مرحوم صاحب وسائل آن را در ج 7 ص 25 به اين شرح نقل مىكند : محمّد بن يعقوب ، از محمّد بن يحيى ، از محمّد بن الحسين ، از صفوان از عبد الرّحمن بن الحجّاج قال : سئلت ابا عبد اللّه عليه السّلام عن الرّجل يعبث باهله فى شهر رمضان حتّى يمنى : قال : عليه من الكفّارة مثل ما على الّذى يجامع . و امّا دليل بر حرمت استمتاع بدون جماع خبرى است كه مرحوم صاحب وسائل آن را در ج 7 ص 25 بشرح زير نقل مىنمايد : محمّد بن يعقوب باسنادش ، از موسى بن القاسم ، از صفوان و حسن بن محبوب ، از عبد الرّحمن بن الحجّاج ، از ابى عبد اللّه عليه السّلام قال سئلته عن رجل يعبث بامرأته حتّى يمنى و هو محرم من غير جماع او يفعل ذلك فى شهر رمضان فقال عليه السّلام : عليهما جميعا الكفّارة مثل ما على الّذى يجامع . قوله : الاستمناء : استمناء با تفسيرى كه مرحوم شارح براى آن فرموده‌اند از نظر شرع انور به دو گونه است : استمناء حرام و استمناء مباح .